Computertotaal

Een leuk tijdverdrijf: googelen op zinsneden als “Het einde van” of “is dood”. Krijg je alle zaken waarvan ooit het einde is aangekondigd (downloaden, de pc, het web, de hitparade, Nederland, de geschiedenis, vrij reizen en goedkoop vlees) of die dood zijn verklaard (televisie, online, podcasting, voicemail, het merk ‘XYZ’, Bin Laden en Paul McCartney). Goed medicijn tegen overspannen gedoe, zo’n zoekactie.

Vervolgens zegt analist Steve Prentice van Gartner, gereputeerd onderzoeks­bureau, dat de computermuis het wel kan schudden (evenals Denis ­Mentsjov, Ryan Babel, Al Qaeda, de Aldi en Vader Abraham). Nog een paar jaar en dan zou het met de muis afgelopen zijn (net als met kinky feesten, de Berini’s, de paashaas, de rust, het communisme en Peter R. de Vries). Reden: de opkomst van ‘gestural devices’, apparaten die gebaren interpreteren. Een voorbeeld is de iPhone, die je even moet schudden om een zoekactie op internet te starten. Een ander voorbeeld is de muis zelf, want ‘gestures’ zijn al ruim vijf jaar onderdeel van de browser Opera als middel om dingen op de pc gedaan te krijgen. Nooit een succes geworden trouwens.

Als je wat langer meeloopt, ga je steeds vaker denken: dat heb ik eerder gehoord. Wat de muis betreft, weet ik nog wel wanneer. Dat was rond 1995, dertien jaar geleden. RSI was een knellend probleem en dat leverde een hausse op aan aangepaste bedieningsapparatuur voor de computer. Trackballs, touchpads, pen/tabletcombinaties, pookjes, aanraakschermen, alles werd geprobeerd. Ik héb in die tijd ook alles geprobeerd. Ik had last van mijn polsen, maar niets kon in gebruiksgemak tegen de muis op. De meeste veelbelovende alternatieven van toen zijn geëindigd als nicheproduct. De touchpad is een standaardonderdeel van laptops maar dat is bij gebrek aan beter, en het aanraakscherm vind je op een minderheid van de smartphones.

Waarom zou de muis er nu wel aan moeten geloven (naast de luchtvaart, de A6, café Jan Smit, de werkgever, de recreatievaart en nogmaals Nederland)? De meneer van Gartner heeft het over armgebaren en gezichtsuitdrukkingen waarmee de pc aan het werk gezet zou kunnen worden. Ook de helm die hersengolven leest, komt weer op de proppen. Andere commentatoren komen aanzetten met stemherkenning, wat zeker in de geest is van de Gartner-analyse. Maar wat bieden ze precies voor voordelen?

Het idee was altijd dat gebaren of stemcommando’s “intuïtiever” zouden zijn dan de muis. Maar dat is niet waar, integendeel. Met de muis klik je direct op een knop waarop staat wat je wilt, of je klikt op de gewenste optie in een menu. Gebaren zijn lastig. Voor iedere mogelijke handeling een apart gebaar, dat betekent dat je zeker tientallen, misschien honderden gebaren uit je hoofd moet kennen. Stembesturing lijkt handig - gewoon zeggen wat je wilt - maar spraakherkenning kan dat nog altijd niet waarmaken. Alleen het herkennen van vooraf afgesproken commando’s is mogelijk. En die moet je weer leren, tenzij je menukeuzes van het scherm opleest. Het kost meer tijd om in de vingers te krijgen, meer tijd om uit te voeren en het kan verkeerd begrepen worden. Met de muis kun je per ongeluk op het verkeerde item klikken, maar zeker is: een klik op OK is echt OK.

Opmerkelijk is dat de analist van Gartner wijst op de besturing van bepaalde gameconsoles en nieuwe video-apparaten. Daar wordt inderdaad van gebaar-achtige commando’s gebruikgemaakt (denk aan de Wii). Maar dat is niet omdat dat handiger is dan muizen. Dat is juist omdat muizen bij deze categorie apparaten nooit een optie zijn geweest.

Een helm die ‘gedachten leest’ of tracking van oogbewegingen zijn nog het meest veelbelovend, maar die gaan echt niet binnen vijf jaar de muis buiten gevecht stellen. Daarvoor is de benodigde hardware te duur en te onhandig en is de benodigde software te ingewikkeld en te zwaar. En daarvoor is ook, niet te vergeten, de muis domweg te handig. Het lijkt er eerder op dat niet de muis maar Gartner zijn beste tijd heeft gehad. Net als de weblog, de vaste telefonie, de radiotune, grunge, disco, de wekker, de vette hap, de duif, de ruitenwisser en de beha.