Computertotaal

Maandelijks bespreken we veelvoorkomende computerproblemen, inclusief bijpassende oplossingen in woord en beeld. Soms bespreken we items in themastijl, dus met één overkoepelend onderwerp, maar ook losse problemen zullen de revue passeren. Deze keer staat het upgraden van pc-onderdelen centraal, variërend van de processor en het geheugen tot harde schijven.

Let op!
Gebruik altijd een anti-statische band wanneer u hardware vervangt. Dit voorkomt statische elektriciteit (die schadelijk is voor elektronica).

Processor

Het upgraden van de processor kan voor flink wat prestatiewinst zorgen. U kunt upgraden van een single naar dualcore processor, van dualcore naar quadcore of simpelweg naar een chip met een hogere klokfrequentie (GHz). Welke processors geschikt zijn voor een upgrade, hangt af van uw moederbord en het geheugen. De bussnelheid (bijvoorbeeld 1066 MHz FSB) is vaak de bepalende factor. Soms hangt het ook af van de processorvoet (het aantal pinnen). Details vindt u in de handleiding van uw moederbord. Download eventueel de nieuwste versie van de handleiding om de meest recente processors te vinden.

Ga tijdens het vervangen van een processor voorzichtig te werk, de processor is een gevoelig onderdeel.

Checklist
Is het moederbord compatibel?
Ondersteunt het moederbord de bussnelheid (FSB) van de processor?
Is het geheugen compatibel met de processor en de bussnelheid?
Is de huidige koeler geschikt voor de nieuwe processor?
Herkent de BIOS de nieuwe processor?

Koeler monteren

Verwijder de restanten koelpasta op de koeler (en processor) met een droge doek. Breng vervolgens een drietal lijnen of vier druppels koelpasta aan op het koelblok. Smeer de koelpasta gelijkmatig uit over het oppervlak. Gebruik hiervoor bijvoorbeeld een oud bankpasje. Gebruik vooral niet teveel koelpasta en voorkom dat de pasta zich over andere onderdelen verspreidt. Maak resten aan de zijkant eventueel schoon met een doekje. Let er ook op dat de koelpasta gelijkmatig verdeeld is en dat er geen ‘gaten’ in zitten (hier kan warme lucht zich ophopen).

Plaats de koeler vervolgens in één keer op de processor. Zorg dat de aansluitpunten correct aansluiten op het moederbord en schroef de koeler stevig vast. Sluit vervolgens de kabel van de koeler aan op het moederbord.

Bij sommige koelers, zoals boxed koelers van Intel, is de koelpasta al aangebracht. U kunt deze direct monteren, waarna de pasta zich gelijkmatig zal verspreiden.

Let er ook op dat de koelpasta gelijkmatig verdeeld is en dat er geen ‘gaten’ in zitten (hier kan warme lucht zich ophopen).

Geheugen

Om bestaand geheugen te vervangen of nieuw geheugen bij te plaatsen, hoeft u eigenlijk alleen maar op de opening tussen de pinnetjes te letten. De modules passen er maar op één manier in. Voordat u een module plaatst moet u de plastic klemmetjes open zetten. Deze klikken vast wanneer u de module op het moederbord prikt. Doe dit met beleid, maar een beetje drukken mag best. Let er op dat de plastic klemmetjes vastklikken. DDR2-geheugen wordt altijd parallel, dus per twee, geplaatst. De meeste moederborden gebruiken daarom verschillende kleuren om dit aan te geven.

Let er op dat de plastic klemmetjes vastklikken. DDR2-geheugen wordt altijd parallel, dus per twee, geplaatst.

BIOS

Vraag uzelf voor de upgrade af van welke datum uw BIOS is (dat ziet u tijdens het opstarten). Bestond de nieuwe chip al rond die tijd? Zo niet, dan kunt u het beste eerst uw BIOS updaten. Op de site van uw moederbordfabrikant vindt u meer informatie over de BIOS-versies en de ondersteunde cpu’s. Daar kunt u ook een nieuwe BIOS downloaden, plus een utility om de update uit te voeren (ook te vinden op de cd-rom die is meegeleverd bij het moederbord). Tip: leg voor het updaten van de BIOS eerst alle instellingen vast (bijvoorbeeld met een camera). Na een BIOS-flash worden de fabriekinstellingen automatisch teruggezet.

Om de processor te upgraden, demonteert u eerst de koeler. Koppel ook de stroomdraad van de koeler los van het moederbord. Wanneer u de koeler van de processor afhaalt, ziet u wat resten koelpasta. Verwijder deze resten op zowel de processor als de koeler met een droge doek. Haal vervolgens de oude processor uit zijn voetje, via een hefboompje op het moederbord. Pak de processor voorzichtig bij de zijkanten vast en leg hem op een schone ondergrond (bijvoorkeur in een antistatische verpakking). Raak de contacten op de onderkant nooit aan! Plaats de nieuwe processor op dezelfde wijze, in omgekeerde volgorde.

Nieuwe voeding

Een nieuwe voeding aansluiten, bijvoorbeeld een stiller of meer energiezuinig exemplaar, is relatief eenvoudig. Het is vooral een kwestie van goed vastleggen welke kabels er nodig zijn en hoe ze moeten lopen. Maak eventueel foto’s of notities als referentie. Zoals bijvoorbeeld: 1x P1 hoofdstekker op moederbord (20 of 24 pins), 1x P2 substekker op moederbord, 2x P10 voor grafische kaart (het aantal hangt af van het type grafische kaart), 3x SATA-datakabel voor harde schijf, 3x SATA-stroomkabel voor harde schijf, 2x IDE voor dvd-rom-speler en oude harde schijf en 2x stroomkabels voor systeemkoelers.

Een nieuwe voeding aansluiten, bijvoorbeeld een stiller of meer energiezuinig exemplaar.

Moederbord

Een nieuw moederbord plaatsen is een relatief zware upgrade, maar zeker mogelijk. Meestal gaat dit gepaard met het tegelijkertijd upgraden van de processor, het geheugen en soms ook de grafische kaart. Er is dan eigenlijk sprake van een volledig nieuw systeem. Het moederbord kent veel aansluitpunten, van bijvoorbeeld de voeding, de SATA-schijven en de diverse knoppen (via individuele kabels). Zie verder de individuele onderdelen in dit artikel.

Als u een nieuw moederbord plaatst, dan is er eigenlijk sprake van een volledig nieuw systeem.

Grafische kaart

Het vervangen van de grafische kaart is relatief eenvoudig. Schroef de kaart los, plaats de vervangende kaart en maak deze vast. Zware grafische kaarten vereisen soms ook nog extra stroom via de voeding (een tweetal 6-pin PEG voedingconnectors).

Zware grafische kaarten vereisen soms ook nog extra stroom via de voeding.

Harde schijven

Sinds het SATA-tijdperk is het vervangen of het bijplaatsen van harde schijven een stuk eenvoudiger geworden. Oude IDE-schijven werken met dipswitches om aan te geven wat de eerste en de tweede schijf is. SATA-schijven vereisen alleen een voeding- en SATA-kabel - de rest kunt u in de BIOS regelen. De meeste moederborden ondersteunen standaard vier SATA-schijven. Het monteren van een harde schijf verschilt per systeemkast.

Moderne kasten hebben zogenoemde bays, waar een harde schijf zo ingeschoven kan worden. In oude kasten moet u de harde schijf met vier schroeven vastzetten. Wanneer u een schijf vervangt, kan het handig zijn om eerst de data van de oude schijf over te zetten op de nieuwe bijvoorbeeld via een externe usb 2.0-schijf, of door de nieuwe harde schijf tijdelijk naast de oude harddisk in het systeem te plaatsen.

Sinds het SATA-tijdperk is het vervangen of het bijplaatsen van harde schijven een stuk eenvoudiger geworden.