Quad CrossFire X

Vier grafische chips in één systeem

Door Michiel de Roode 25 jun 2008, 09:00

Met de lancering van de HD 3870X2 komt Quad CrossFire X binnen handbereik. Twee Radeon’s HD 3870X2 in CrossFire koppelen maar liefst vier RV670-gpu’s aan elkaar dankzij CrossFire X. Dit was op zich al eerder mogelijk, maar dan had u een moederbord nodig met vier PCI-Express 16x-sloten in combinatie met vier HD 3800-kaarten. Uw moederbordkeuze wordt dan wel heel erg beperkt. Met een HD 3870X2 of een HD 3850X2 hebt u voldoende aan een moederbord met een Intel- of AMD-chipset met CrossFire X-ondersteuning en twee PCI-Express 16x-sloten.

De grafische kaarten hoeven dankzij CrossFire X niet van hetzelfde merk of type te zijn. We combineerden probleemloos een Club-3D Radeon HD 3870X2 met eenzelfde kaart van Asus. Een andere mogelijkheid is drie gpu’s hun krachten te laten bundelen door een enkele Radeon HD 3870X2 te combineren met een gewone HD 3870.

Hybrid Graphics

Andere combinaties zijn ook mogelijk. Zo kunt u een HD 3850X2 combineren met een HD 3870. Of een HD 3450 met een ATI onboard grafische chip met ondersteuning voor CrossFire X. AMD noemt dit ‘Hybrid Graphics’. Stel u hebt een eenvoudige ATI Xpress 3200 of 3300 geïntegreerde gpu in uw chipset en u wilt iets meer grafische kracht tot uw beschikking hebben voor HD-decodering of gamen. U kunt een relatief goedkope Radeon HD 3450-kaart samen laten werken met uw onboard-chipset om zo de prestaties een fikse oppepper te geven.

De testopstelling

In onze test hebben we onszelf beperkt tot het testen van de schaalbaarheid van de RV670-chip, die is terug te vinden op de HD 3870 en de HD 3870X2. We zijn van een enkele HD 3870 naar een HD 3870X2 gegaan. Vervolgens hebben we een HD 3870 aan de HD 3870X2 geknoopt, om de drie grafische chips te laten samenwerken. Tot slot gingen we aan de slag met twee HD 3870X2-kaarten: vier gpu’s in één systeem!
ATI is niet de enige die de mogelijkheid biedt om vier grafische chips te combineren, NVIDIA kan hetzelfde trucje met twee GeForce 9800 GX2-kaarten in quad SLI. Helaas hebben we quad SLI en quad CrossFire X niet met elkaar kunnen vergelijken; we slaagden er niet in om op korte termijn aan twee GeForce 9800 GX2’s te komen.

Gebruikte apparatuur

Beeldscherm Samsung 244T (24inch breedbeeld-tft)
Processor Intel Core 2 Extreme Q9770 (3,2 GHz)
Moederbord Asus Maximus Extreme (Intel X38-chipset)
Voeding Coolermaster Real Power Pro (1000 W) Modular
Geheugen Kingston 2 GB DDR3 1800 MHz (KHX14400D3K2/2G)
Harde schijf Samsung Spinpoint F1 750 GB
DVD / Blu-Ray / HD-DVD speler LG GGC-H20N-L
Drivers ATI Radeon HD 3870 X2 Catalyst 8.3
Besturingssysteem Windows Vista Ultimate SP1 (32 bit)

Geen profijt

Ons testsysteem is voorzien van een behoorlijk snelle cpu om te voorkomen dat de vier grafische chips worden afgeremd. Om de gpu’s goed aan de tand te kunnen voelen, testen we de games op de redelijk hoge 1920 x 1200-resolutie en met maximaal detail. CrossFire X staat en valt met de ondersteuning van games en daarmee de ontwikkeling van de drivers. Overigens geldt dit net zo goed voor SLI van NVIDIA. In onze tests is goed te zien dat niet alle games met CrossFire X overweg kunnen. Twee grafische chips op één kaart vormt geen enkel probleem. De Radeon HD 3870X2 levert in alle gevallen prestatiewinst ten opzichte van een enkele Radeon HD 3870.
Als we kijken naar drie RV670-chips, dan blijkt dit ongeveer hetzelfde resultaat op te leveren als met twee gpu’s. 3DMark ’05, Lost Planet en Prey profiteren niet van de derde gpu. Dit is ook het geval met twee HD 3870X2-kaarten in quad CrossFire X. Crysis was zelfs iets langzamer met vier gpu’s. Erg jammer, want we hadden natuurlijk gehoopt dat we Crysis eindelijk eens op Very High Detail met een resolutie van 1920 x 1200 konden spelen.

Drivers

Met de verbetering van de drivers en de ondersteuning van games voor ‘multi gpu’, zullen de resultaten in de toekomst alleen maar beter worden. Wat betreft het stroomverbruik, is het verschil in rust niet zo heel groot. Pas als de grafische chips aan het werk gaan, schiet het stroomverbruik omhoog. Twee Radeon HD 3870X2-kaarten lieten in onze stresstest waardes tussen de 600 en 620 watt zien met een uitschieter tot zelfs 629 watt. Onze voeding ging hier overigens probleemloos mee om. Op http://ati.amd.com/online/certifiedpsu/index.html ziet u welke voedingen zijn gecertificeerd voor CrossFire X. Om stabiliteitsproblemen te voorkomen, is het verstandig om absoluut niet te bezuinigen op uw voeding als u een CrossFire X- of SLI-systeem wilt bouwen.

Conclusie

CrossFire X biedt u de mogelijkheid uw systeem meer grafische kracht te geven zonder dat u de grafische kaart hoeft te vervangen. Nadeel blijft dat CrossFire X afhankelijk is van de game-ondersteuning en de drivers. Vier grafische chips in CrossFire X is snel, maar vaak niet veel sneller dan drie grafische chips. Wij kunnen een dergelijke configuratie alleen voor hobbyisten aanraden die het leuk vinden om het uiterste uit hun systeem te halen, ongeacht de kosten. Een enkele HD 3870X2 is voor een veeleisende gamer meestal voldoende. In het uiterste geval zou u dan met drie grafische chips kunnen werken door er een HD 3870 toe te voegen - vier grafisch chips is negen van de tien keer zonde van het geld.

Vier grafische chips in combinatie met een krachtige quadcore cpu verbruiken veel stroom – we maten uitschieters van 629 watt.