E-bookreaders? E-onzin!
De boekenmarkt heeft het afgelopen jaar een nieuw record gevestigd: nog nooit werden er zoveel boeken verkocht als in 2007. Maar liefst 45 miljoen boeken gingen over de toonbank. Als u ’s ochtends met het openbaar vervoer reist, zult u bekend zijn met het fenomeen van de banken en stoelen in trein, bus en metro die bezaaid zijn met gratis krantjes in bus, trein en metro.
En toch blijven sommige mensen en bedrijven geloven in e-books, elektronische boeken. Het e-book is al in 1971 uitgevonden door Nederlander Michael Hart. Hij startte ‘Project Gutenberg’, vernoemd naar Johannes Gutenberg (volgens velen de uitvinder van de boekdrukkunst met losse letters). Het doel van Project Gutenberg is het digitaal beschikbaar stellen van teksten die niet onder het auteursrecht vallen of waarvan het auteursrecht inmiddels vervallen is. De meeste boeken zijn Engelstalig en ‘oud’, bijvoorbeeld de avonturen van Sherlock Holmes of de Tarzanverhalen.
E-books kunnen gelezen worden op het beeldscherm, of op een pda en smartphones als de iPhone. Er is ook een handvol gespecialiseerde e-bookreaders, die geen van alle echt succesvol is gebleken. Sinds elektronische inkt (e-ink) eindelijk klaar is om in productie te worden genomen, mogen de e-bookreaders op een hernieuwde belangstelling rekenen. Elektronische inkt heeft namelijk een aantal voordelen ten opzichte van traditionele schermen, wat het bijzonder geschikt maakt voor lezen. Een scherm van elektronische inkt heeft weinig tot geen reflectie, is ook leesbaar in fel zonlicht en is vrij van trillingen. Daarbij kost het weergeven van letters en afbeeldingen bijzonder weinig energie.
De jongste e-booktelg – de iLiad van iRex Technologies, een dochterbedrijf van Philips – startte eind vorig jaar in samenwerking met de Amsterdamse boekhandel Selexyz een charme-offensief. Via www.selexyzdownloads.nl kunnen nu 35.000 titels worden gedownload. En sinds begin maart kan ook NRC Handelsblad gelezen worden op de iLiad, op een A5-formaat scherm. Er schijnen meteen al 500 mensen een abonnement hebben genomen op de avondkrant, die vanaf drie uur ’s middags te downloaden is, uren voordat de ‘ouderwetse’ abonnees hem in de bus zullen vinden.
En tóch geloof ik niet in e-bookreaders. Toegegeven: het scherm van de iLiad is mooi en leest prettig. De belofte dat het net zo lekker leest als een gewoon boek, wordt echter niet waargemaakt. Het scherm heeft minder contrast dan een echt boek en door een boek bladeren met een knop, is toch anders dan een echte pagina omslaan. Oké, op een iLiad passen vele tientallen boeken. Maar het is wel wéér een extra apparaat, terwijl we de laatste tijd juist zoveel mogelijk apparaten in één willen, denk aan de iPhone.
Mijn vriendin – een doorgewinterde lezer – was bovendien zeer resoluut. Zij wil gewoon ‘ouderwets’ in een boek lezen en gaat niet naar bed met een elektronisch apparaat. Bovendien, wat is een boekenkast zonder boeken?
Reeds geplaatste reacties
De iLiad heeft zich voor mij in enkele weken tijd al aardig bewezen. 's Avonds in bed nog even een paar interessante artikelen in een (goede) krant lezen is nu een serieuze optie - en ik doe het regelmatig. Dat zie ik mij met zo'n papieren onding van gigantische omvang niet doen en zelfs niet met een krant op tabloid-formaat. Veel te onhandig. De iLiad houd je met één hand vast (alleen oppassen dat je tijdens het lezen niet per ongeluk op een van de knoppen drukt) en ook om “een bladzijde om te slaan” heb je de andere hand niet nodig. Het gezeur met krantenbezorgers die niet op tijd komen is voorbij en zelfs op vakantie in het buitenland heb je de krant nog eerder dan je buurman (onder voorbehoud van een paar technische voorwaarden waaraan voldaan moet zijn). Wat is het alternatief? Op dinsdag, als je toevallig op de markt bent, bij de plaatselijke boekwinkel de krant van zaterdag kopen. Oud nieuws voor (te) veel geld.
Om de iLiad en zijn soortgenoten af te doen als een (overbodig) alternatief voor het gedrukte boek is een beetje kort door de bocht. Het is veel meer dan dat. Dit nieuwe medium heeft een aantal specifieke eigen voordelen en gebruiksmogelijkheden die het onderscheiden van het gedrukte boek - of de krant - aan de ene kant en het PC-beeldscherm aan de andere kant. Vergeleken met dat laatste leest de iLiad niet alleen prettiger en minder vermoeiend, je kunt hem ook op veel meer plekken gebruiken: buiten in de volle zon, in bed, onderuitgezakt op de bank bij de open haard...
Zelf heb ik mijn iLiad onlangs gebruikt om het concept van een boek dat een kennis aan het schrijven is te lezen en van commentaar te voorzien. Het leuke daarbij is dat je met het bijgeleverde pennetje kleine aantekeningen in het “boek” kunt maken: woorden onderstrepen of omcirkelen, een korte notitie toevoegen of correcties aangeven die je later b.v. op de PC verder uitwerkt. Ook de handleiding van mijn digitale camera heb ik erop gezet, evenals het adresboek dat ik op de PC bijhoud (even een pdf-je van gemaakt) en een cursus Java die ik van internet heb gehaald en op een rustig moment graag eens op mijn gemak uitgebreid wil gaan bestuderen. Voorlopig zie ik nog geen einde aan de mogelijkheden. De boeken in mijn boekenkast staan voornamelijk ruimte in beslag te nemen en stof te verzamelen. De iLiad is mijn nieuwe trouwe makker waar ik nog veel plezier van denk te zullen hebben.
Maar laat ik eerlijk zijn: er zijn niet alleen maar voordelen. Het heeft zijn prijs om een 'early adopter' te zijn. Voor hetzelfde geld heb je een riant uitgeruste, snelle laptop PC. Snel is de iLiad allerminst en het gemis van kleurweergave is echt een gemis. Voor volstrekte digibeten is het ding ook minder geschikt. Wie zich op de PC niet op zijn gemak voelt en voor elk wissewasje hulp van de buurman nodig heeft kan misschien maar beter ook nog even wachten met de aanschaf van een e-bookreader. De ontwikkelingen gaan hard en over een paar jaar zijn er ongetwijfeld nieuwe snellere versies met meer mogelijkheden voor minder geld. Maar spijt van mijn aankoop? Ik niet.